Korkulması gereken Meme kanseri, erken tanıyla tedavi edilebilir bir hastalıktır. Ancak doğru bilgiye dayalı farkındalık, bu hastalıkla mücadelede en güçlü ilaçtır. Kulaktan dolma bilgilerden uzak durun, bilgilerinizin doğruluğunu aşağıdaki uzman uyarılarından kontrol edin, üzenli kontrollerinizi aksatmayın ve fark ettiğiniz her değişikliği ciddiye alın.,
Meme Kanseri Hakkında Toplumda Doğru Sanılan 10 Yanlış İnanış:
Meme kanseri, dünyada ve Türkiye’de kadınlarda en sık görülen kanser türü olmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre her yıl yaklaşık 2,3 milyon kadına meme kanseri tanısı konuluyor ve bu hastalık, kadınlarda kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenleri arasında yer alıyor. Buna karşın meme kanseri, erken evrede saptandığında tedavi başarısı en yüksek olan kanser türlerinden biri. Peki toplumda yaygın olarak doğru kabul edilen hangi yanlış inanışlar, kadınların kontrollerini ertelemesine ve hayat kurtaran erken tanı fırsatını kaçırmasına neden oluyor?
Prof. Dr. Bülent Çitgez, meme kanseri tanısının gecikmesine yol açabilen 10 yanlış inanışı bilimsel gerçeklerle değerlendirdi. İşte meme kanseri hakkında doğru sanılan o yanlışlar ve gerçekler…
1. “Ailemde meme kanseri yoksa benim de riskim yoktur” — YANLIŞ
Meme kanseri tanısı alan kadınların büyük çoğunluğunda ailede meme kanseri öyküsü bulunmuyor. Bilimsel verilere göre meme kanserlerinin yalnızca %5-10’u kalıtsal gen mutasyonlarına (BRCA1, BRCA2 gibi) bağlı olarak gelişiyor. Geri kalan büyük bölüm ise sporadik yani aile öyküsünden bağımsız olarak ortaya çıkıyor.
Aile öyküsü ve genetik yatkınlık riski artıran önemli faktörler olsa da meme kanseri yalnızca kalıtsal nedenlerle ortaya çıkmaz. İleri yaş, erken menarş, geç menopoz, doğum yapmamış olmak, uzun süreli hormon tedavisi, obezite, alkol kullanımı ve hareketsiz yaşam gibi birçok faktör riski etkiliyor.
Gerçek: Ailede meme kanseri olmaması, rutin kontrollerin ve kişisel risk değerlendirmesinin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Her kadın, kendi risk profiline uygun tarama programını hekimiyle birlikte belirlemelidir.
2. “Mememdeki kitle ağrımıyorsa kanser değildir” — YANLIŞ
Meme kanseri erken dönemde çoğu zaman ağrıya neden olmadan gelişir. Bu nedenle “ağrımıyor, o halde önemli değildir” düşüncesi, erken tanının önündeki en büyük engellerden biri.
Memede yeni ortaya çıkan, daha önce olmayan veya zaman içinde değişiklik gösteren her türlü kitlenin — ağrılı ya da ağrısız — mutlaka değerlendirilmesi gerekir. Ağrısız kitleler, klinik olarak daha ileri evrede fark edilebildiği için aslında daha dikkatli olunması gereken bir bulgudur.
Gerçek: Ağrı, meme kanserinin erken evresinde güvenilir bir belirteç değildir. Kitlede ağrı olup olmaması, hekime başvuruyu geciktirmek için gerekçe olamaz.
3. “Mememde ağrı varsa kesin kanserim” — YANLIŞ
Meme ağrısı (mastalji), kadınların en sık hekime başvurma nedenleri arasında yer alıyor. Ancak meme ağrısının büyük bölümü hormonal değişiklikler, fibrokistik değişiklikler, kas-iskelet sistemi kaynaklı nedenler veya iyi huylu meme hastalıkları gibi kanser dışı nedenlerden kaynaklanıyor.
Bununla birlikte özellikle tek taraflı, belirli bir bölgede devam eden, beraberinde kitle, meme başı değişikliği, akıntı veya cilt değişiklikleri bulunan ağrılarda mutlaka hekime başvurulmalıdır.
Gerçek: Meme ağrısı çoğu zaman kanser kaynaklı değildir; ancak eşlik eden başka bulgular varsa ihmal edilmemelidir.
4. “Mamografi kansere yol açar” — YANLIŞ
Mamografi, düşük doz X-ışını kullanılarak gerçekleştirilen ve meme kanserinin erken tanısında altın standart olarak kabul edilen bir görüntüleme yöntemidir. Modern mamografi cihazlarında kullanılan radyasyon dozu son derece düşüktür.
Karşılaştırmalı bilimsel veriler, bir mamografi çekiminde alınan radyasyon dozunun doğal çevresel radyasyona veya bir uçak yolculuğunda alınan doza yakın olduğunu gösteriyor. Tarama programlarının amacı, henüz belirti vermeyen meme kanserlerini erken evrede saptayarak tedavi başarısını artırmak ve ölüm oranlarını düşürmektir.
Gerçek: Radyasyon endişesiyle hekim tarafından önerilen mamografiyi ertelemek, erken tanı fırsatının kaçırılmasına ve hastalığın daha ileri evrede yakalanmasına neden olabilir. Mamografinin faydası, taşıdığı minimal riskten çok daha yüksektir.
5. “Mememi düzenli kontrol ediyorum, mamografiye ihtiyacım yok” — YANLIŞ
Kendi kendine meme muayenesi ve memedeki değişikliklerin fark edilmesi önemlidir; ancak bu, hekim değerlendirmesinin ve görüntüleme yöntemlerinin yerini tutmaz.
Bazı meme kanserleri, ele gelen bir kitle oluşturmadan yalnızca mamografi veya ultrasonografi ile saptanabilir. Özellikle mikrokalsifikasyonlar olarak adlandırılan küçük kalsiyum birikimleri, elle fark edilemez ancak mamografide erken dönemde görülebilir.
Gerçek: Kişinin kendi farkındalığı ile düzenli tarama birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. İkisi birlikte uygulandığında erken tanı şansı en yükseğe çıkar.
6. “Biyopsi yapılırsa kanser yayılır” — YANLIŞ
Bu, meme kanseriyle ilgili en yaygın ve en tehlikeli yanlış inanışlardan biridir. Bilimsel olarak biyopsinin kanseri vücuda yaydığına dair hiçbir kanıt yoktur.
Biyopsi, memede şüpheli bir lezyon görüldüğünde kesin tanıya ulaşabilmek için gerekli olan bir işlemdir. İnce iğne aspirasyonu, kalın iğne biyopsisi (core biyopsi) veya vakum destekli biyopsi gibi yöntemlerle alınan doku örnekleri, tümörün tipini, derecesini ve hormon reseptör durumunu belirlemek için incelenir.
Gerçek: Gerekli olduğu halde biyopsiden kaçınmak, kesin tanının ve buna bağlı olarak tedavinin gecikmesine yol açar. Bu gecikme, hastalığın daha ileri evrede tedavi edilmesine neden olabilir.
7. “Genç kadınlarda meme kanseri olmaz” — YANLIŞ
Meme kanseri riski yaşla birlikte artsa da genç yaşlarda da görülebilir. Türkiye’de meme kanseri tanısı alan kadınların önemli bir bölümü 40 yaş altındadır ve bu oran batı ülkelerine göre daha yüksektir.
Özellikle aile öyküsü, genetik yatkınlık (BRCA1/BRCA2 mutasyonları) veya kişisel risk faktörleri bulunan genç kadınların takip programları standart tarama yaklaşımından farklı olabilir. Bu kişilerde taramaya daha erken yaşta başlanması ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) gibi ek yöntemlerin kullanılması gerekebilir.
Gerçek: Yaşın genç olması, memede ortaya çıkan şüpheli bir değişikliğin görmezden gelinmesi için gerekçe değildir. Genç kadınlarda da meme kanseri görülebilir ve erken tanı hayat kurtarır.
8. “Emziriyorsam meme kanseri olmam” — YANLIŞ
Emzirmenin meme kanseri riskini azaltıcı etkileri bulunabilir. Bilimsel çalışmalar, uzun süreli emzirmenin özellikle bazı meme kanseri alt tiplerinde riski düşürebileceğini gösteriyor. Ancak emzirme, riski tamamen ortadan kaldırmaz.
Emzirme döneminde memede sertlik, şişlik, kızarıklık gibi değişiklikler sık görülebildiğinden bazı bulgular süt birikmesi (laktasyonel mastit) veya enfeksiyonla karıştırılabilir. Geçmeyen bir kitle veya olağan dışı bir değişiklik olduğunda “emziriyorum, normaldir” düşüncesiyle beklenmemelidir.
Gerçek: Emzirme koruyucu bir faktör olabilir; ancak meme kanserine karşı tam bir koruma sağlamaz. Emzirme döneminde de şüpheli bulgular hekim tarafından değerlendirilmelidir.
9. “Memede kitle varsa mutlaka kanserdir” — YANLIŞ
Memede saptanan her kitle kanser anlamına gelmez. Meme kitlelerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur (benign). Kistler, fibroadenomlar, fibrokistik değişiklikler ve diğer iyi huylu meme hastalıkları da kitle şeklinde ortaya çıkabilir.
Ancak kitlenin iyi ya da kötü huylu olduğuna yalnızca elle muayene ederek karar verilemez. Gerekli durumlarda ultrasonografi, mamografi ve biyopsi gibi yöntemlerle değerlendirme yapılmalıdır. Özellikle sert, düzensiz sınırlı, hareket ettirilemeyen ve zamanla büyüyen kitleler daha dikkatli incelenmelidir.
Gerçek: Memede kitle saptanması panik yapılması gereken bir durum değildir; ancak ihmal edilmemesi ve mutlaka uzman değerlendirmesi yapılması gerekir.
10. “Meme kanseri tanısı konursa memenin mutlaka tamamı alınır” — YANLIŞ
Günümüzde meme kanseri cerrahisi, hastalığın evresi, tümörün özellikleri, memedeki yerleşimi ve hastanın bireysel durumu dikkate alınarak planlanmaktadır. Artık her hastada radikal mastektomi (memenin tamamının alınması) uygulanması gerekmiyor.
Uygun hastalarda meme koruyucu cerrahi (lumpektomi) ve onkoplastik cerrahi yöntemleriyle memenin tamamının alınmasına gerek kalmadan tedavi uygulanabilmektedir. Ayrıca gerektiğinde sentinel lenf nodu biyopsisi ile koltuk altı lenf bezlerinin tamamı alınmadan evreleme yapılabilmektedir.
Gerçek: “Mememi kaybederim” korkusunun tanı ve tedavi sürecini geciktirmesine izin verilmemelidir. Erken evrede tanı konulduğunda meme koruyucu cerrahi seçenekleri büyük ölçüde mümkündür.
Meme Kanserinde Erken Tanı: Hayat Kurtaran Adımlar
Meme kanserinde erken tanı, tedavi başarısını doğrudan etkiliyor. Bilimsel veriler, erken evrede (evre 0-1) tanı konulan meme kanserlerinde 5 yıllık sağkalım oranının %99’a ulaştığını gösteriyor. İleri evrelerde ise bu oran belirgin şekilde düşüyor.
Meme Kanserinde erken tanı için yapılması gerekenler:
- – 20 yaşından itibaren her kadın, kendi memesini düzenli olarak kontrol etmeli ve memesindeki değişiklikleri fark etmeyi öğrenmeli.
- – 20-40 yaş arası kadınlar, yılda bir kez hekim muayenesinden geçmeli.
- – 40 yaşından itibaren ise hekim önerisiyle düzenli mamografi taraması yapılmalı. Türkiye’de ulusal tarama programı kapsamında 40-69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir mamografi öneriliyor.
- – Aile öyküsü veya genetik yatkınlık varsa, tarama programı kişiye özel olarak planlanmalı ve daha erken yaşta başlanmalı.
- – Memede yeni ortaya çıkan kitle, meme başı akıntısı, cilt çekintisi, meme başında içe dönme veya kızarıklık gibi bulgularda zaman kaybetmeden hekime başvurulmalı.
Meme Kanseri Risk faktörleri:
- – İleri yaş (50 yaş üzeri risk artışı)
- – Aile öyküsü ve genetik mutasyonlar (BRCA1/BRCA2)
- – Erken menarş (12 yaşından önce) ve geç menopoz (55 yaşından sonra)
- – Hiç doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
- – Uzun süreli hormon replasman tedavisi
- – Obezite, hareketsiz yaşam, alkol kullanımı
– Daha önce meme kanseri geçirmiş olmak
Doğru Bilgi, Erken Tanı, Hayat Kurtarır
Meme kanseri hakkında toplumda yaygın olarak doğru kabul edilen bu 10 yanlış inanış, kadınların kontrollerini ertelemesine, memedeki değişiklikleri önemsememesine ve erken tanı fırsatını kaçırmasına neden olabiliyor. Oysa meme kanserinde belirtilerin doğru değerlendirilmesi, kişiye uygun tarama programının belirlenmesi ve şüpheli durumlarda zaman kaybetmeden hekime başvurulması büyük önem taşıyor
