Peşinen uyarayım bu yazı bir yatırım tavsiyesi ve krize karşı reçete değildir. Sadece olan bitenleri daha rahat anlamayı sağlayacak naçizane vurgulamalarımdır.
Fırtınanın ayak sesleri
Çoğu zaman fırtına öncesi sessizlik deriz böyle hallere ama bu haftayı daha çok fırtınaların ayak sesleri olarak niteleyebiliriz.
Dünya genelinde olsun Türkiye’de olsun “izleyip görelim” dönemi bitti; ellerdeki kozlar açıldı ve kararlar şekillendirildi. Önümüzdeki haftalarda bu kararların faturası kesilecek. Tabi her krizin yeni fırsatlar doğuracağı da aşikar olduğundan önemli fırsatlar kollanacak.
Küresel tablo ayan beyan ortada: Para artık daha pahalı, petrol daha riskli, siyaset daha gergin. Yurt içinde ise her zamanki iddialı söylemler: Enflasyonla mücadele uzayacak, sıkı para politikası sürecek.
Fed Bu Kez Frene Değil Gaza Bastı
ABD Merkez Bankası (Fed), 16 Eylül’de politika faizini 25 baz puan artırarak %3,75-4,00 aralığına yükseltti. Gerekçe: Verimliliğe rağmen enflasyonun yapışkan kalması. Fed, 2026 enflasyon tahminini %3,6’dan %3,7’ye çıkardı ve 18 yetkiliden 16’sı yıl içinde bir faiz artışı daha öngördü. Bu, Temmuz 2023’ten bu yana ilk faiz artışı oldu Fed faiz artışı ve piyasa tepkisi.
Başkan Kevin Warsh’ın Jackson Hole’da verdiği şahin mesajlar zaten bunu haber vermişti. İş Bankası’nın Eylül raporu da bu beklentiye dikkat çekiyordu: Euro Bölgesi’nde enflasyonun son 3 yılın zirvesine çıkması ve uzun vadeli tahvil faizlerindeki sert yükseliş, küresel finansal koşulları sıkılaştırıyor Dünya ve Türkiye Ekonomisi Eylül 2026.
Bu ne demek? Fed artırırken, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Japonya Merkez Bankası’nın da Eylül’de faiz artırması bekleniyor. Japonya’da faizin 31 yılın zirvesine çıkması konuşuluyor. ABD 10 yıllık tahvil faizi %5,01’de, 30 yıllık mortgage %6,97’ye fırlamış durumda.
Başkan Trump’ın faizlerin %1’e indirilmesi çağrısı ile Fed’in sıkılaşması arasındaki makas, tarihte görülmemiş kadar açıldı. Bu siyasi-Fed gerilimi, önümüzdeki haftalarda doları daha da güçlendirecek. Dolar endeksi zaten 100,3 ile 4 Ağustos’tan bu yana en yüksekte.
Bu bizi neden ilgilendiriyor? Güçlü dolar = Türkiye gibi gelişen ülkeler için daha pahalı ithalat, daha yüksek akaryakıt ve TL’ye daha ağır baskı demek.
Petrol ve Buğday Krizi Yeniden Hararetleniyor
İkinci büyük başlık jeopolitik. ABD-İran gerilimi karşılıklı askeri müdahalelerle sürerken, Gazze’de ateşkes umudu ABD’nin BM Güvenlik Konseyi’nde ateşkes tasarısını veto etmesiyle yine kırıldı ABD vetosu.
Piyasalar bunu hemen fiyatladı: Brent petrol 105,8 dolara indi-çıktı seyrederken, altın 4.287 dolarla güvenli liman rekorları kırıyor. Rusya-Ukrayna cephesinde tansiyonun yükselmesi buğday fiyatlarını da zıplattı.
Önümüzde iki kritik tarih var: 24 Eylül’de Washington’da yapılması planlanan Trump-Xi görüşmesi ve Eylül sonu BM Genel Kurulu maratonu. İlki teknoloji ve ticaret savaşında, ikincisi Orta Doğu denkleminde yönü belirleyecek.
TCMB Sabit Bıraktı, OVP Hedef Küçülttü
Ankara’da da yoğun bir haftaydı. TCMB, 10 Eylül’de politika faizini %37’de sabit tuttu TCMB Basın Duyurusu 2026-38. Ağustos’ta repo ihalelerine dönerek fonlamayı %37’de normalleştirmişti. Mesaj açık: Enflasyon düşmeden indirim yok.
Nitekim yıllık enflasyon Ağustos’ta %31,51’de. Yeni açıklanan Orta Vadeli Program (2027-2029) yıl sonu enflasyon hedefini %28,4, büyüme hedefini ise %3,8’den %3,3’e düşürdü OVP analizi. Bu, “büyümeden biraz feragat edip enflasyonu düşüreceğiz” demek. Piyasa anketlerinde yıl sonu beklentisi OVP’nin de üzerinde.
İkinci çeyrekte büyüme ivme kaybetti, özel tüketim yavaşladı. Tüketici güveni toparlansa da imalatta zayıf talep sürüyor.
GELECEK HAFTALAR İÇİN SİZE 5 UYARIM VAR
Amacım gözünüzü korkutmak değil, hazırlıklı olup tedbirli yakalanmanızı sağlamak.
1. Borçlananlara Uyarı: Kredi Maliyeti Düşmeyecek Fed artırırken, TCMB %37’de sabitken “ekimde kredi ucuzlar” hayaline kapılmayın. İhtiyacınız olmayan krediyi almayın, değişken faizli borçları sabitleyin. KOBİ’ler nakit akışını kışa göre planlasın.
2. Alışverişte Tedbir Uyarısı: Akaryakıt ve Gıda Şoku Kapıda Petrol 105 dolar + güçlü dolar + buğdaydaki yükseliş = Ekim-Kasım’da market ve pompa fiyatlarına yeni zam dalgası demek. Stokçuluk yapmayın ama kışlık temel ihtiyaç planınızı öne çekin.
3. Yatırımcıya Uyarı: Volatiliteye Hazır Olun Borsa, altın ve dövizde sert dalgalanmalar olacak. Fed’in bir artış daha sinyali, 24 Eylül Trump-Xi görüşmesi ve ECB kararı piyasaları savurur. Kaldıraçlı işlemlerden uzak durun. Bu bir yatırım tavsiyesi değil, bir risk uyarısıdır.
4. Kiracı ve Ev Sahibine Uyarı: Konut Kredisi Umutları Ertelendi ABD’de mortgage %6,97 ile zirvede. Türkiye’de de %37 politika faiziyle konut kredisinde düşüş beklemeyin. Kira kontratlarınızı enflasyona endeksli değil, OVP hedeflerini dikkate alarak müzakere edin.
5. Herkese Uyarı: Bilgi Kirliliğine Dikkat Savaş, Fed ve OVP dönemlerinde sosyal medyada “dolar 100 lira olacak”, “faiz sıfırlanacak” gibi sahte haberler patlar. Kararınızı sadece TCMB, TÜİK ve resmi açıklamalara göre verin.
Bu hafta bize şu uyarıyı yaptı: Dünya enflasyonu hafife almanın bedelini faizle ödüyor, Türkiye ise sabırla ödemeye devam edecek.
Ekim’e girerken soru aşikar: “Kriz çıkacak mı?” Soru şu: “Siz buna hazır mısınız?”
Bu da geçer ya Hû
Hazır olan için bu fırtına da geçer. Hazır olmayan için küçük bir dalga bile boğucu olur.
Sizce Fed’in şahinliği mi, yoksa Orta Doğu’daki gerilim mi bizi daha çok etkileyecek?
Yorumlarda buluşalım.
