Gryphus İtibar Araştırması, Türkiye’de markaların itibarlarını araştırdı. MediaCat ve Veri Enstitüsü tarafından geliştirilen araştırmanın, markaları hazır listeler üzerinden değerlendirmek yerine toplumun zihnindeki marka evreninden yola çıkarak, itibarı oluşturan unsurları ve aralarındaki ilişkiyi görünür kılarak gerçekleştirildiği iddia edildi.
ARAŞTIRMAYA GÖRE TOPLUM MARKALARDA NEYE İTİBAR EDİYOR?
İtibar, Türkiye’de iş dünyasının en sık kullandığı kavramlardan biri. Markalar güveni, kaliteyi, toplumsal faydayı ve değerlerini anlatıyor; kurumlar itibarlarını ölçüyor, yönetiyor, korumaya çalışıyor. Ancak bütün bu anlatıların sonunda daha basit bir soru kalıyor: Toplum gerçekten neye itibar ediyor?
Gryphus’tan yapılan açaıklamaya göre; sorunun cevabı, markaların kendileri hakkında ne söylediğinde değil, toplumun onları kendi zihninde nereye koyduğunda saklı. Üstelik bu kanaat, çoğu zaman büyük kampanyalardan çok daha sıradan anlarda oluşuyor: alınan ürünün kalitesinde, verilen sözün tutulmasında, ödenen paranın karşılığında, yaşanan müşteri deneyiminde.
İTİBARLI MARKALAR KISA LİSTESİ NASIL SEÇİLDİ?
MediaCat ve Veri Enstitüsü işbirliğiyle bu yıl ilk kez gerçekleştirilen Gryphus İtibar Araştırması, Türkiye’de itibarın nasıl oluştuğunu yalnızca markaların kendileri hakkında söylediklerinden değil, toplumun kendiliğinden verdiği yanıtlardan hareketle iki aşamada ölçümledi.
Nisan 2026’da yürütülen birinci aşamada, Türkiye’nin 18 yaş üstü nüfusunu temsil eden iki bin 400 kişiye hiçbir marka listesi gösterilmeden, her sektörde en itibarlı buldukları ilk üç marka açık uçlu olarak soruldu. Yanıtlar yalnızca kaç kişinin markayı andığına göre değil, kaçıncı sırada andığına göre de değerlendirildi. Böylece araştırmanın kısa listesini araştırmacılar değil, toplum oluşturdu. Temmuz 2026’da gerçekleştirilen ikinci aşamada, birinci aşamadan çıkan 40 finalist marka bu kez tamamen ayrı ve bağımsız bir dört bin kişilik örneklem tarafından güven, saygı, kalite ve sosyal sorumluluk boyutlarında, 0-10 aralığında değerlendirildi.
Altı bin 400 kişinin iki bağımsız aşamada verdiği yanıtların sonunda, 10 kategoride öne çıkan Türkiye’nin en itibarlı markaları şöyle sıralandı:
Türkiye’nin en itibarlı markaları
- Akaryakıt – Shell (86,3)
- Bankacılık – Türkiye İş Bankası (82,1)
- E-ticaret – Trendyol (85,1)
- Gıda Takviyesi – Orzax/Ocean (79,4)
- GSM – Turkcell (79,6)
- Holding – Koç Holding (82,9)
- Kargo – Yurtiçi Kargo (78,4)
- Market – Migros (84,5)
- Otomotiv – Mercedes-Benz (90,5)
- Sigortacılık – Allianz Sigorta (82,0)
“Ortaya çıkan tablo, Türkiye’de itibarın nasıl kurulduğuna ilişkin ezberleri sorguluyor: Markaların toplum nezdindeki itibarı, anlattıkları hikâyeden çok, teslim ettikleri iş üzerinden şekilleniyor” diyor Gryphus açıklaması ve şu bilgileri paylaşıyor:
Araşırmada 40 marka içinde en yüksek puanı alan boyut 31 markada kalite olurken, en düşük puanı alan boyut çoğunlukla sosyal sorumluluk oldu. Markalar genelinde kalite ortalaması 10 üzerinden 7,28’e ulaşırken sosyal sorumluluk 6,94’te kaldı. Bu sonuç, toplumun markalardan toplumsal fayda beklemediğini değil; sosyal fayda söyleminin, markanın temel işindeki performansla desteklenmediğinde itibara aynı ölçüde dönüşmediğini gösteriyor.
Başka bir ifadeyle, itibarın taşıyıcı kolonu verilen söz değil, teslim edilen iş. Kalite, güven ve saygı günlük deneyimin içinde karşılık bulmadığında, iletişim yoluyla kurulan itibar anlatısının tek başına yeterli olmadığı görülüyor.
Araştırmanın ortaya koyduğu bir diğer dikkat çekici sonuç ise marka ile temas sıklığının itibar değerlendirmesini değiştirmesi. Müşterilerin markayla daha sık, daha rutin ve daha doğrudan fiyat üzerinden karşılaştığı kategoriler, itibar açısından daha zorlu bir sınavdan geçiyor. Otomotivde seyrek ve yüksek bedelli bir deneyim üzerinden kurulan marka ilişkisi ile markette haftada birkaç kez raf ve etiket üzerinden kurulan ilişki aynı itibar dinamiklerini üretmiyor.
Bu nedenle Gryphus sonuçları, kategoriler arasında basit bir “en itibarlı marka” sıralaması sunmuyor. Her kategorinin rekabet yoğunluğu, marka sayısı ve toplumla temas biçimi farklı. Dolayısıyla araştırmanın asıl sorusu, hangi markanın daha yüksek puan aldığı kadar, toplumun o markaya neden itibar ettiği.
Araştırmaya adını veren Gryphus, Anadolu’dan Orta Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyada farklı kültürlerde karşılık bulan; kartalın başı ve kanatlarıyla aslanın gövdesini bir araya getiren mitolojik figürden geliyor. Aslan yeryüzünün gücünü, kuvveti ve hâkimiyeti; kartal ise gökyüzünü, görüşü ve yüksekten bakabilme yetisini temsil ediyor. Bu birleşim, araştırmanın itibar yaklaşımını da yansıtıyor. Çünkü itibar, tek bir özelliğin ya da tek bir anlatının sonucu değil; farklı güçlerin birleşiminden doğan, zaman içinde biriken ve toplumun gözünde karşılık bulan bir değer.
Araştırmanın tüm bulguları ve kategori bazındaki detaylı kırılımları MediaCat Eylül sayısında yayımlandı. Araştırmanın ortaya koyduğu verilerin arkasındaki hikâyeler ise 24 Eylül’de Hilton Istanbul Bosphorus’ta düzenlenecek Gryphus Summit’te ele alınacak.
İş dünyasına yol gösterecek içgörülerin paylaşılacağı zirvede, marka dünyasının yanı sıra sanattan bilime, spordan ekonomiye Türkiye’nin farklı alanlarda itibar kazanmış isimleri bir araya gelecek. Gryphus Summit, itibarı yalnızca markaların değil, farklı alanlarda iz bırakan kişi ve kurumların deneyimleri üzerinden tartışmaya açacak.
Ayrıntılı bilgi ve katılım detayları için, gryphus.com.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.
