Kadeş Barış Antlaşması’nda Dünya Barış Gününde savaş kaçağı göçmenlere dair madde içeren parça bulundu: Ülkeden kaçanlara ne yapılacağı da yazılmış
Mısır ile Hatti ülkeleri savaşın ardından barış yaparken yalnızca sınırlarını ve krallar arasındaki ilişkileri düzenlemedi. Bundan 3 bin yıldan fazla süre önce hazırlanan Kadeş Barış Antlaşması, bir ülkeden diğerine kaçan insanların nasıl muamele göreceğine ilişkin hükümler de içeriyordu. Kaçanların geri verilmesi öngörülürken, cezalandırılmamaları, ailelerine ve evlerine dokunulmaması da güvence altına alınıyordu.
Hattuşa’da Kadeş Barış Antlaşması’nın yeni parçası bulundu
Çorum’daki Hattuşa’da bulunan çivi yazılı tablet parçasının, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi. Yaklaşık bir yıl süren bilimsel incelemeler, tablette iki ülke arasında sığınan insanların durumuna ilişkin hükümler bulunduğunu ortaya çıkardı.**
Bir zamanlar Hattuşa’nın Büyükkale’sinde kil üzerine kazınan satırlar, binlerce yıl sonra yeniden okunmayı bekleyen küçük bir tablet parçasıyla günümüze ulaştı.
Çorum’daki Hitit başkenti Hattuşa’da sürdürülen kazılarda bulunan çivi yazılı tablet parçasının, **Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu** belirlendi.
Tablet parçası, Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında yapılan kazılar sırasında ortaya çıkarıldı. Bir yüzü korunmuş durumdaki parçanın üzerindeki metnin niteliğini belirlemek için yaklaşık bir yıl boyunca ayrıntılı bilimsel inceleme yürütüldü.
İncelemeler sonucunda parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında yapılan Kadeş Barış Antlaşması’na ait olduğu tespit edildi.
Yeni tablet parçasında sığınan insanlara ilişkin hükümler var
Kırık ve eksik bölümleri bulunan tablette okunabilen satırlar, antlaşmanın **12 ila 20. maddelerinde ele alınan hükümlere** ilişkin.
Bu bölümde Hitit ve Mısır ülkelerinden ayrılarak diğer ülkeye sığınan insanların nasıl muamele göreceğine ilişkin düzenlemeler yer alıyor.
Tablet parçasında Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edilirken, “evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler” de okunabiliyor.
Böylece bugün yalnızca diplomasi tarihinin en eski yazılı belgelerinden biri olarak anılan Kadeş Barış Antlaşması’nın, iki devlet arasındaki ilişkilerin yanı sıra sınır aşan insan hareketlerine ilişkin hükümler de içerdiğini gösteren metin parçalarına bir yenisi eklenmiş oldu.
Kadeş Antlaşması’nın Hattuşa’daki nüshaları
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınakların duvarlarına hiyerogliflerle işlenmişti. Antlaşmanın Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da **1906-1912 yılları arasındaki ilk dönem kazılarında** bulundu.
Daha önce ortaya çıkarılan parçaların bir bölümü bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında bulunuyor.
Büyükkale’deki yeni buluntu, Hattuşa’da bulunan Kadeş Barış Antlaşması’na ait kil tablet nüshalarının eksik bölümlerinin tamamlanmasına yönelik çalışmalara yeni bir veri sağlıyor.
Kazıların devam ettiği Büyükkale’de, antlaşmanın henüz bulunamamış parçalarının da ortaya çıkarılması bekleniyor.
Bakan Ersoy Dünya Barış Günü’nde Açıkladı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfin 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuna duyurulduğunu belirterek, Hattuşa’da bulunan parçanın Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğunun bilimsel incelemelerle belirlendiğini açıkladı.
Ersoy, tablette bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlere ait satırların bulunduğunu ve evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadelerin yer aldığını bildirdi.
