Türkiye’nin Ay’a göndermeyi planladığı uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon çalışmaları tamamlandı. Yaklaşık 3,5 tonluk araç şimdi uzay yolculuğunun en zorlu provasına hazırlanıyor: titreşim, aşırı sıcaklık, vakum ve elektromanyetik testler. Hedef ise 2027’nin ilk aylarında Ay yörüngesine ulaşmak.
TÜRKİYE’NİN YENİ UZAY HEDEFİ: AY’DA KEŞİF
Ay’a gitmek için önce Dünya’dan ayrılmak gerekiyor. Fakat uzay aracı için asıl zorlu sınav bundan sonra başlıyor.
Türkiye’nin Ay Araştırma Programı kapsamında geliştirdiği uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon çalışmaları tamamlandı. Araç, şimdi fırlatma sırasında ve uzayda karşılaşacağı zorlu koşullara dayanıp dayanamayacağını görmek üzere test merkezine gönderilecek.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, aracın TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’nde (USET) sistem seviyesi çevresel testlerden geçirileceğini açıkladı.
Yani Ay’a yolculuk için geri sayım başlamış olsa da aracın önünde henüz önemli bir sınav var.
Türk Ay Uzay Aracı önce Dünya’daki zorlu koşulları aşacak
Uzaya gönderilecek bir aracın çalışıyor olması tek başına yeterli değil. Fırlatma sırasında güçlü titreşimlere maruz kalacak, uzayda ise Dünya’dakinden çok farklı sıcaklık ve vakum koşullarıyla karşılaşacak.
Bu nedenle Ay aracına bir dizi zorlu test uygulanacak.
Isıl vakum testleri, aracın uzay ortamındaki davranışını sınayacak. Yapısal testlerle fırlatma sırasında oluşacak mekanik yükler karşısındaki dayanımı kontrol edilecek. Elektromanyetik uyumluluk testlerinde ise aracın farklı sistemlerinin birbirini olumsuz etkilemeden çalışıp çalışmadığı incelenecek.
Testlerden başarıyla geçen araç, daha sonra TÜBİTAK UZAY’ın ODTÜ yerleşkesinde yapımı devam eden temiz oda ve entegrasyon tesisine götürülecek. Son kontrollerin ardından ise fırlatma için ABD’deki Kennedy Uzay Üssü’ne gönderilmesi planlanıyor.
3,5 tonluk araç Ay’ın çevresinde dolaşacak
Plan gerçekleşirse yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki araç 2027’nin ilk aylarında Dünya’dan ayrılacak.
Yaklaşık iki aylık yolculuğun ardından Ay yüzeyinin 100 kilometre üzerindeki kutupsal ve dairesel görev yörüngesine yerleşmesi hedefleniyor.
Buradaki görev süresi başlangıçta en az üç ay olarak planlanıyor. Aracın performansının uygun olması halinde bu sürenin 1,5 yıla kadar uzatılması mümkün olacak.
Ancak aracın görevi yalnızca Ay’ın çevresinde dolaşmak değil.
Türk Astronotlar Ay’da suyun izini sürecek
Ay’ın yüzeyinde suyun bulunması, özellikle kutup bölgelerindeki buz birikintileri nedeniyle son yıllarda Ay araştırmalarının önemli başlıklarından biri haline geldi.
Türkiye’nin aracı da bu büyük soruya kendi ölçümleriyle katkı sağlamayı hedefliyor.
Görev sırasında Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları, Ay’ın manyetik alanları ve yüzeyin ısıl özellikleri araştırılacak.
Yerli olarak geliştirilen bilimsel ekipmanlarla Ay çevresindeki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler de yapılacak.
Aracın görevin son bölümünde ise Ay’a doğru kontrollü bir iniş manevrası gerçekleştirmesi hedefleniyor. Bunun için Türkiye’de geliştirilen Hibrit İtki Sistemi kullanılacak.
Daha önce geliştirilen teknolojiler Ay’a taşınacak
Ay aracının dikkat çeken özelliklerinden biri de sıfırdan, tamamen bağımsız bir teknoloji yığını olarak ortaya çıkmaması.
İMECE ve TÜRKSAT 6A gibi projelerde geliştirilen uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları gibi teknolojiler Ay görevinde de kullanılacak.
Bakanlığın verdiği bilgiye göre aracın yerlilik oranı yüzde 80’in üzerinde.
Türkiye’nin Ay Araştırma Programı’ndaki çalışmalarının 2022’nin başından bu yana yüzde 77 seviyesinde tamamlandığı belirtiliyor.
Şimdi öncelik, aracın gerçekten uzay koşullarına hazır olduğunu kanıtlamak.
Çünkü Ay’a giden yol Dünya’daki montaj hattında bitmiyor. Asıl sınav, aracın fırlatma rampasından ayrıldığı anda başlayacak.
